සතර පටිපදාව සහ කෙලෙස් හඳුනාගෙන සිත පුරුදු කිරීම
හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Hasalaka Seelawimala Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
බුද්ධ ශාසනය තුළ සැබෑ සතුට ලැබිය යුත්තේ කෙලෙස් අවුස්සා ගැනීමෙන් නොව නිර්වාමිස වූ ධර්මය තුළින් බව මෙම දේශනාවේදී පැහැදිලි කෙරේ. මලියදේව මහරහතන් වහන්සේට කුසගින්නේ සිටි මවක් දන් පූජා කර සෝවාන් ඵලයට පත් වූ ඓතිහාසික පුවත ඇසුරින් දානයේ අනුසස් සහ ධර්මයේ සතුටු වීමේ වටිනාකම පෙන්වා දෙයි.
එමෙන්ම බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සතර පටිපදාව පිළිබඳව විග්‍රහ කරමින්, බාහිර සැප සම්පත් නොව රාග, ද්වේෂ, මෝහ අඩුවීම සුඛා පටිපදාව බවත්, කෙලෙස් බහුල වීම දුක්ඛා පටිපදාව බවත් පහදා දෙයි. වර්තමාන මිනිසුන් කෙලෙස් බහුල වුවද 'දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා' ක්‍රමයෙන් වහා ධර්මය අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරයත්, අංගුලිමාල මහ රහතන් වහන්සේගේ හා සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේගේ චරිත ආශ්‍රයෙන් එය සිදුවූ අයුරුත් සාකච්ඡා කෙරේ.
තවද සිත සහ චෛතසික හඳුනාගෙන, තමා තුළ උපදින කෙලෙස් සාධාරණීකරණය නොකර සිත නිරීක්ෂණය කිරීමට අදාළ ප්‍රායෝගික කරුණු පහක් දේශනාවේදී ඉදිරිපත් කෙරේ:
- තමා තුළ රාග, ද්වේෂ, මෝහ ආදිය ඇතිවන බව දැකීම සහ ඒවා සාධාරණීකරණය නොකිරීම.
- කෙලෙස් උපදින්නේ බාහිර අරමුණු නිසා බවත්, අරමුණ නිරුද්ධ වන විට සිත නිරුද්ධ වන බවත් දැකීම.
- කෙලෙස් නඩත්තු කිරීමේ ආදීනව අවබෝධ කරගැනීම.
- කෙලෙස් උපදින මොහොතේදීම ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ සිතුවිලි හෝ බුදුගුණ මෙනෙහි කිරීම.
- තමාගේ කෙලෙස් ස්වභාවයට ගැලපෙන භාවනාවක් (අසුභ, මෛත්‍රී, ආනාපානසති ආදිය) දිනපතා ප්‍රගුණ කිරීම.
📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය සහ දායකත්ව සටහන - ධර්ම දේශනාවේ ආරම්භය සනිටුහන් කිරීම සහ දේශනාව සඳහා දායකත්වය දැක්වූ පින්වතුන් හඳුන්වා දීම.
නමස්කාරය සහ දේව ආරාධනාව - දේව ආරාධනා ගාථා සජ්ඣායනා කිරීම සහ නමස්කාර පාඨය ගායනා කිරීම.
ධර්මය තුළින් සතුටු වීම සහ ලෞකික කෙලෙස් - කෙලෙස් තුළින් නොව බුදු සසුන තුළ ධර්මයෙන් සතුටු වීමේ අගය සහ පොසොන් සමයේ දාන සීල ආදී පින්කම්වල නිරතවීමේ වටිනාකම පැහැදිලි කිරීම.
මලියදේව මහරහතන් වහන්සේ සහ දන් දුන් මවගේ කතාව - මලියදේව මහ රහතන් වහන්සේට තමන්ගේ බඩගින්න නොබලා මුට්ටිය සූරා දන් දුන් මවගේ කතාව සහ එම පිංකම අසා සතුටු වී ඇය සෝවාන් ඵලයට පත්වූ ආකාරය.
සතර පටිපදාව පිළිබඳ හැඳින්වීම - ධර්මාවබෝධය සඳහා බලපාන සුඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා, සුඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා, දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා සහ දුක්ඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා යන සතර පටිපදාව හඳුන්වා දීම.
සුඛා පටිපදා සහ දුක්ඛා පටිපදා වල සැබෑ අර්ථය - සුඛා පටිපදා යනු බාහිර සැප සම්පත් නොව රාග, ද්වේෂ, මෝහ අඩුවීම බවත්, දුක්ඛා පටිපදා යනු කෙලෙස් බහුලව පැවතීම බවත් විග්‍රහ කිරීම.
දුක්ඛා පටිපදාවෙන් වහා ධර්මය අවබෝධ කිරීම - කෙලෙස් බහුල වුවද බිය නොවී දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා මාර්ගයෙන් වහා ධර්මය අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරය සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ හා අංගුලිමාල මහරහතන් වහන්සේගේ චරිත ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
දුක්ඛ පටිපදාව විදර්ශනාවට නැංවීම - තමා තුළ උපදින රාග, ද්වේෂ ආදී කෙලෙස් සිතුවිලි චිත්තානුපස්සනාව ඔස්සේ අනිත්‍ය වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ආකාරය.
සිත සහ චෛතසික ක්‍රියාකාරීත්වය - සිත යනු අරමුණු ගැනීම බවත්, චෛතසික යනු එම අරමුණු සමඟ ගනුදෙනු කිරීම බවත් පසිඳුරන් ඔස්සේ එය සිදුවන ආකාරයත් විස්තර කිරීම.
තමාගේ සිත දෙස බැලීම උතුම්ම කුසලයයි - තමා තුළ උපදින කෙලෙස් සාධාරණීකරණය නොකර, සිත ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය දෙස බලා සිටීම ශ්‍රේෂ්ඨ කුසලයක් බව පැහැදිලි කිරීම.
කෙලෙස් හඳුනාගෙන සිත පුරුදු කිරීමට පියවර 5ක් - කෙලෙස් සාධාරණීකරණය නොකිරීම, අරමුණු නිසා කෙලෙස් හටගන්නා බව දැකීම, ආදීනව දැකීම, ප්‍රතිවිරුද්ධ සිතුවිලි ඇතිකර ගැනීම සහ සුදුසු භාවනා ක්‍රම වැඩීම යන කරුණු පහ පැහැදිලි කිරීම.
අප්පිච්ඡතාවය සහ අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරීම - ජීවිතය පිළිබඳ අඩු තක්සේරුවක් තබා ගැනීම, ලැබුණු දෙයින් සතුටු වීම, විවේකයට ප්‍රිය වීම සහ සෑම මොහොතකම අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරීමේ වැදගත්කම.
පුණ්‍යානුමෝදනාව - දේශනාව සංවිධානය කළ දායක පින්වතුන්ට, මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ සෙත් පැතීම.
දේශනය නිමාව සහ පිරිකර පූජාව - දේශකයාණන් වහන්සේට ආශිර්වාද කරමින් දේශනාව සමාප්ත කිරීම සහ පිරිකර පූජා කිරීමේ අවස්ථාව.
පූජ්‍ය හසලක සීලවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Hasalaka Seelawimala Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
ධර්මයෙන් සතුටු වෙන්න ඉගෙනගමු... | Ven Hasalaka Seelawimala Thero | 2026-10-15 | PM
දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය සහ දායකත්ව සටහන
ධර්ම දේශනාවේ ආරම්භය සනිටුහන් කිරීම සහ දේශනාව සඳහා දායකත්වය දැක්වූ පින්වතුන් හඳුන්වා දීම.
නමස්කාරය සහ දේව ආරාධනාව
දේව ආරාධනා ගාථා සජ්ඣායනා කිරීම සහ නමස්කාර පාඨය ගායනා කිරීම.
ධර්මය තුළින් සතුටු වීම සහ ලෞකික කෙලෙස්
කෙලෙස් තුළින් නොව බුදු සසුන තුළ ධර්මයෙන් සතුටු වීමේ අගය සහ පොසොන් සමයේ දාන සීල ආදී පින්කම්වල නිරතවීමේ වටිනාකම පැහැදිලි කිරීම.
මලියදේව මහරහතන් වහන්සේ සහ දන් දුන් මවගේ කතාව
මලියදේව මහ රහතන් වහන්සේට තමන්ගේ බඩගින්න නොබලා මුට්ටිය සූරා දන් දුන් මවගේ කතාව සහ එම පිංකම අසා සතුටු වී ඇය සෝවාන් ඵලයට පත්වූ ආකාරය.
සතර පටිපදාව පිළිබඳ හැඳින්වීම
ධර්මාවබෝධය සඳහා බලපාන සුඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා, සුඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා, දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා සහ දුක්ඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා යන සතර පටිපදාව හඳුන්වා දීම.
සුඛා පටිපදා සහ දුක්ඛා පටිපදා වල සැබෑ අර්ථය
සුඛා පටිපදා යනු බාහිර සැප සම්පත් නොව රාග, ද්වේෂ, මෝහ අඩුවීම බවත්, දුක්ඛා පටිපදා යනු කෙලෙස් බහුලව පැවතීම බවත් විග්‍රහ කිරීම.
දුක්ඛා පටිපදාවෙන් වහා ධර්මය අවබෝධ කිරීම
කෙලෙස් බහුල වුවද බිය නොවී දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා මාර්ගයෙන් වහා ධර්මය අවබෝධ කරගත හැකි ආකාරය සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේ හා අංගුලිමාල මහරහතන් වහන්සේගේ චරිත ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
දුක්ඛ පටිපදාව විදර්ශනාවට නැංවීම
තමා තුළ උපදින රාග, ද්වේෂ ආදී කෙලෙස් සිතුවිලි චිත්තානුපස්සනාව ඔස්සේ අනිත්‍ය වශයෙන් නිරීක්ෂණය කරන ආකාරය.
සිත සහ චෛතසික ක්‍රියාකාරීත්වය
සිත යනු අරමුණු ගැනීම බවත්, චෛතසික යනු එම අරමුණු සමඟ ගනුදෙනු කිරීම බවත් පසිඳුරන් ඔස්සේ එය සිදුවන ආකාරයත් විස්තර කිරීම.
තමාගේ සිත දෙස බැලීම උතුම්ම කුසලයයි
තමා තුළ උපදින කෙලෙස් සාධාරණීකරණය නොකර, සිත ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය දෙස බලා සිටීම ශ්‍රේෂ්ඨ කුසලයක් බව පැහැදිලි කිරීම.
කෙලෙස් හඳුනාගෙන සිත පුරුදු කිරීමට පියවර 5ක්
කෙලෙස් සාධාරණීකරණය නොකිරීම, අරමුණු නිසා කෙලෙස් හටගන්නා බව දැකීම, ආදීනව දැකීම, ප්‍රතිවිරුද්ධ සිතුවිලි ඇතිකර ගැනීම සහ සුදුසු භාවනා ක්‍රම වැඩීම යන කරුණු පහ පැහැදිලි කිරීම.
අප්පිච්ඡතාවය සහ අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරීම
ජීවිතය පිළිබඳ අඩු තක්සේරුවක් තබා ගැනීම, ලැබුණු දෙයින් සතුටු වීම, විවේකයට ප්‍රිය වීම සහ සෑම මොහොතකම අනිත්‍ය මෙනෙහි කිරීමේ වැදගත්කම.
පුණ්‍යානුමෝදනාව
දේශනාව සංවිධානය කළ දායක පින්වතුන්ට, මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම සහ සෙත් පැතීම.
දේශනය නිමාව සහ පිරිකර පූජාව
දේශකයාණන් වහන්සේට ආශිර්වාද කරමින් දේශනාව සමාප්ත කිරීම සහ පිරිකර පූජා කිරීමේ අවස්ථාව.