[අධිචිත්ත සික්ඛා | 054] චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ විග්රහය
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
මෙම දේශනාවෙන් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව පිළිබඳව අභිධර්ම හා සූත්ර දේශනා ඇසුරින් දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කරනු ලබයි.
සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු:
- චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාවෙහි මූලික අර්ථය සහ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයෙහි එය දක්වා ඇති ආකාරය.
- පාදක චතුර්ථ ධ්යානය සහ අෂ්ට ධර්ම සමෝධානයෙන් යුක්ත පරිසුද්ධ සිත.
- පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව සඳහා පරිකර්ම සිත, අභිඤ්ඤා සිත සහ අරමුණ යොමු වන ආකාරය.
- 'චේතෝ', 'පරිය', 'පර', 'සත්ත' සහ 'පුග්ගල' යන පදවල අත්ථ, ධම්ම, නිරුත්ති සහ ව්යාකරණ විග්රහයන්.
- සරාග, වීතරාග ආදී චිත්ත 16 පරිච්ඡේද කොට වෙන වෙනම හඳුනාගන්නා ආකාරය.
- චේතෝපරිය ඥානය මගින් අන්යයන්ගේ සිත් දැනගත හැකි කාල පරාසය.
- භාවනා ප්රයෝග, අභිඤ්ඤා පාලනය සහ ප්රඥාව දියුණු වන කුසල් කර්ම පිළිබඳ ප්රශ්නෝත්තර.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භක නමස්කාරය සහ තේමා හැඳින්වීම - දේශනාව ආරම්භ කරමින් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කිරීම.
සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේ සඳහන් චේතෝපරිය ඥාන විග්රහය - අජාතසත්තු රජතුමාට බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේ චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව දක්වා ඇති ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
අෂ්ටාංග සමන්නාගත සිත සහ පාදක ධ්යානය - ක්ලේශයන්ගෙන් මිදුණු, කර්මණ්ය වූ, පාදක චතුර්ථ ධ්යාන සිත අභිඤ්ඤාවට පදනම වන ආකාරය විග්රහ කිරීම.
චිත්ත 16 පරිච්ඡේද කොට දැනගැනීම - සරාග, වීතරාග, සදෝස, වීතදෝස, සමෝහ, වීතමෝහ ආදී වශයෙන් වූ සිත් 16 අන්යයන්ගේ සිතෙන් වෙන් කොට දැනගැනීමේ ආකාරය.
පරචිත්ත විජානනය සිදුවන ආකාරය පිළිබඳ සටහන් විග්රහය - පරිපූර්ණ පාදක ධ්යානයේ සිට පරිකර්ම සිත හරහා අභිඤ්ඤා සිත පහළ වී අන්යයන්ගේ සිත් අරමුණු කරන ආකාරය රූපසටහන් ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
'චේතෝපරිය' යන්නෙහි අර්ථය සහ පිරිසිඳ දැනගැනීම - පරිච්ඡින්න හෙවත් වෙන් කොට පිරිසිඳ දැනගැනීම යන්නෙන් අදහස් වන දේ සහ අභිඤ්ඤාවේ ස්වභාවය විග්රහ කිරීම.
'චේතෝ' සහ 'පරිය' පදවල ව්යාකරණ හා අර්ථ විග්රහය - පාළි ව්යාකරණ නය අනුව චේතසෝ සහ පරිච්ඡින්දති යන පදවල අර්ථ සහ චට්ඨි විභක්ති යෙදීම් පැහැදිලි කිරීම.
පරසත්තානං පරපුග්ගලානං යන්නෙහි අර්ථය - තමන්ගේ සිත නොව අන්ය සත්වයන්ගේ සහ පුද්ගලයන්ගේ සිත් පිරිසිඳ දැනගැනීම යන්නෙහි ගැඹුරු අර්ථ දැක්වීම.
චේතෝපරිය ඥානයෙන් අනෙකෙකුගේ සිත දැනගත හැකි කාල පරාසය - අටුවා විග්රහයන්ට අනුව චේතෝපරිය ඥානය මගින් අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන දින 7ක කාලසීමාව තුළ සිත් දැනගැනීමේ සීමාවන්.
'පර' සහ 'සත්ත' යන පද විග්රහය - 'පර' යනු තමන් නොවන අන්යයන් බවත්, 'සත්ත' යනු රූපාදියෙහි ඇලුනු සත්වයා බවත් පැහැදිලි කිරීම.
'පුග්ගල' යන පදයේ ශාසනික අර්ථය - පුං නිරයේ වැටෙන ස්වභාවයෙන් යුතු පාපකාරී සත්වයා 'පුග්ගල' ලෙස හඳුන්වන ශාසනික නය විග්රහ කිරීම.
සංසාරගත සත්වයාගේ පාපකාරී ස්වභාවය - සංසාරයේ සැරිසරන පෘථග්ජන සත්වයන් නිවනට පත් වන තෙක් පාපකාරී ස්වභාවයෙන් සම්පූර්ණයෙන් නොමිදෙන ආකාරය.
ශබ්දශාස්ත්ර නය අනුව 'පුග්ගල' යන්න විග්රහ කිරීම - සත්ව නිකායන් පුරවන නිසා සහ පතනය වන නිසා 'පුග්ගල' නම් වන බවට වූ ව්යාකරණ නය පැහැදිලි කිරීම.
චිත්ත 16 නැවත සංක්ෂිප්තව හැඳින්වීම - අභිධර්ම නයට අනුව සරාගාදී සිත් 16 ලෞකික හා ලෝකෝත්තර වශයෙන් බෙදෙන ආකාරය සංක්ෂිප්තව දක්වා සිටීම.
Q&A: ආපෝ කසිණ භාවනාවෙහි මීළඟ පියවර කරන්නේ කෙසේද? - ආපෝ කසිණය වඩන යෝගාවචරයෙකු ඊළඟ පියවර ලෙස වායෝ කසිණයට යොමු විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව දුන් පිළිතුර.
Q&A: ඉසිවරුන්ගේ කෝපය නිසා නගර විනාශ වූයේද? - උපාලි සූත්රයෙහි සඳහන් පරිදි ඍෂිවරුන්ට කළ අපහාස නිසා දෙවියන් කෝප වී නගර විනාශ වූ බව අටුවාවල පැහැදිලි කර ඇති ආකාරය.
Q&A: ප්රඥාව සහ නුවණ දියුණු වීමට හේතු වන කුසල් කර්ම මොනවාද? - භවයෙන් භවයට ප්රඥාව වර්ධනය වීමට හේතුවන ප්රඥා සංවර්තනික කුසල්, ධර්ම දානය, සහ ප්රාර්ථනා කිරීම් පිළිබඳ විග්රහය.
Q&A: ලැබුණු අභිඤ්ඤාවක් පාලනය කරගන්නේ කෙසේද? - භාවනා කිරීමේදී අභිඤ්ඤා ලක්ෂණ පහළ වූ විට එය ප්රගුණ කර මූලික ස්කිල් එකක් ලෙස පාලනය කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: චතුර්ථ ධ්යානයට නොගොස් ඊට පහළ ධ්යානවලින් අභිඤ්ඤා ලැබිය හැකිද? - අභිඤ්ඤා උපදවා ගැනීමට නම් අනිවාර්යයෙන්ම උ උපේක්ෂා එකග්ගතා සහිත චතුර්ථ ධ්යානයට පැමිණිය යුතු බව පැහැදිලි කිරීම.
පුණ්යානුමෝදනාව - ධර්ම දේශනාවේ දායකත්වය දැරූ පින්වතුන්ට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
54. අධිචිත්ත සික්ඛා | චිත්ත විශුද්ධියට මග | ශාස්ත්රපති පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භක නමස්කාරය සහ තේමා හැඳින්වීම
දේශනාව ආරම්භ කරමින් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කිරීම.
සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේ සඳහන් චේතෝපරිය ඥාන විග්රහය
අජාතසත්තු රජතුමාට බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේ චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව දක්වා ඇති ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
අෂ්ටාංග සමන්නාගත සිත සහ පාදක ධ්යානය
ක්ලේශයන්ගෙන් මිදුණු, කර්මණ්ය වූ, පාදක චතුර්ථ ධ්යාන සිත අභිඤ්ඤාවට පදනම වන ආකාරය විග්රහ කිරීම.
චිත්ත 16 පරිච්ඡේද කොට දැනගැනීම
සරාග, වීතරාග, සදෝස, වීතදෝස, සමෝහ, වීතමෝහ ආදී වශයෙන් වූ සිත් 16 අන්යයන්ගේ සිතෙන් වෙන් කොට දැනගැනීමේ ආකාරය.
පරචිත්ත විජානනය සිදුවන ආකාරය පිළිබඳ සටහන් විග්රහය
පරිපූර්ණ පාදක ධ්යානයේ සිට පරිකර්ම සිත හරහා අභිඤ්ඤා සිත පහළ වී අන්යයන්ගේ සිත් අරමුණු කරන ආකාරය රූපසටහන් ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
'චේතෝපරිය' යන්නෙහි අර්ථය සහ පිරිසිඳ දැනගැනීම
පරිච්ඡින්න හෙවත් වෙන් කොට පිරිසිඳ දැනගැනීම යන්නෙන් අදහස් වන දේ සහ අභිඤ්ඤාවේ ස්වභාවය විග්රහ කිරීම.
'චේතෝ' සහ 'පරිය' පදවල ව්යාකරණ හා අර්ථ විග්රහය
පාළි ව්යාකරණ නය අනුව චේතසෝ සහ පරිච්ඡින්දති යන පදවල අර්ථ සහ චට්ඨි විභක්ති යෙදීම් පැහැදිලි කිරීම.
පරසත්තානං පරපුග්ගලානං යන්නෙහි අර්ථය
තමන්ගේ සිත නොව අන්ය සත්වයන්ගේ සහ පුද්ගලයන්ගේ සිත් පිරිසිඳ දැනගැනීම යන්නෙහි ගැඹුරු අර්ථ දැක්වීම.
චේතෝපරිය ඥානයෙන් අනෙකෙකුගේ සිත දැනගත හැකි කාල පරාසය
අටුවා විග්රහයන්ට අනුව චේතෝපරිය ඥානය මගින් අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන දින 7ක කාලසීමාව තුළ සිත් දැනගැනීමේ සීමාවන්.
'පර' සහ 'සත්ත' යන පද විග්රහය
'පර' යනු තමන් නොවන අන්යයන් බවත්, 'සත්ත' යනු රූපාදියෙහි ඇලුනු සත්වයා බවත් පැහැදිලි කිරීම.
'පුග්ගල' යන පදයේ ශාසනික අර්ථය
පුං නිරයේ වැටෙන ස්වභාවයෙන් යුතු පාපකාරී සත්වයා 'පුග්ගල' ලෙස හඳුන්වන ශාසනික නය විග්රහ කිරීම.
සංසාරගත සත්වයාගේ පාපකාරී ස්වභාවය
සංසාරයේ සැරිසරන පෘථග්ජන සත්වයන් නිවනට පත් වන තෙක් පාපකාරී ස්වභාවයෙන් සම්පූර්ණයෙන් නොමිදෙන ආකාරය.
ශබ්දශාස්ත්ර නය අනුව 'පුග්ගල' යන්න විග්රහ කිරීම
සත්ව නිකායන් පුරවන නිසා සහ පතනය වන නිසා 'පුග්ගල' නම් වන බවට වූ ව්යාකරණ නය පැහැදිලි කිරීම.
චිත්ත 16 නැවත සංක්ෂිප්තව හැඳින්වීම
අභිධර්ම නයට අනුව සරාගාදී සිත් 16 ලෞකික හා ලෝකෝත්තර වශයෙන් බෙදෙන ආකාරය සංක්ෂිප්තව දක්වා සිටීම.
Q&A: ආපෝ කසිණ භාවනාවෙහි මීළඟ පියවර කරන්නේ කෙසේද?
ආපෝ කසිණය වඩන යෝගාවචරයෙකු ඊළඟ පියවර ලෙස වායෝ කසිණයට යොමු විය යුතු ආකාරය පිළිබඳව දුන් පිළිතුර.
Q&A: ඉසිවරුන්ගේ කෝපය නිසා නගර විනාශ වූයේද?
උපාලි සූත්රයෙහි සඳහන් පරිදි ඍෂිවරුන්ට කළ අපහාස නිසා දෙවියන් කෝප වී නගර විනාශ වූ බව අටුවාවල පැහැදිලි කර ඇති ආකාරය.
Q&A: ප්රඥාව සහ නුවණ දියුණු වීමට හේතු වන කුසල් කර්ම මොනවාද?
භවයෙන් භවයට ප්රඥාව වර්ධනය වීමට හේතුවන ප්රඥා සංවර්තනික කුසල්, ධර්ම දානය, සහ ප්රාර්ථනා කිරීම් පිළිබඳ විග්රහය.
Q&A: ලැබුණු අභිඤ්ඤාවක් පාලනය කරගන්නේ කෙසේද?
භාවනා කිරීමේදී අභිඤ්ඤා ලක්ෂණ පහළ වූ විට එය ප්රගුණ කර මූලික ස්කිල් එකක් ලෙස පාලනය කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: චතුර්ථ ධ්යානයට නොගොස් ඊට පහළ ධ්යානවලින් අභිඤ්ඤා ලැබිය හැකිද?
අභිඤ්ඤා උපදවා ගැනීමට නම් අනිවාර්යයෙන්ම උ උපේක්ෂා එකග්ගතා සහිත චතුර්ථ ධ්යානයට පැමිණිය යුතු බව පැහැදිලි කිරීම.
පුණ්යානුමෝදනාව
ධර්ම දේශනාවේ දායකත්වය දැරූ පින්වතුන්ට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.