අනුත්තර බුද්ධ ගුණය සහ පාරමී ධර්ම විග්‍රහය
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත ගුණ සමුදාය අතුරින් 'අනුත්තර' ගුණය සහ උන්වහන්සේගේ ගුණ ධර්මයන්හි පාරප්‍රාප්තිය පිළිබඳව ගැඹුරු ධර්ම විග්‍රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ.
දේශනාවේදී සාකච්ඡාවට බඳුන්වන ප්‍රධාන කරුණු:
- බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් පසු ප්‍රථම ධර්ම දේශනාව සඳහා බරණැස ඉසිපතනයට වඩින අතරමගදී උපක ආජීවකයා හමුවීම සහ එහිදී තමන් වහන්සේගේ ගුණයන් ප්‍රකාශ කරමින් දේශනා කළ ගාථාවේ අර්ථය.
- උපක ආජීවකයාගේ පසුකාලීන කථා පුවත සහ ඔහු බුදු සසුනේ පැවිදිව අනාගාමී හා අරහත් ඵලයට පත්වීම.
- 'අනුත්තර' ගුණය යනු කුමක්ද යන්න සහ තමන් වහන්සේට වඩා උසස් කෙනෙකු නොමැති වීමේ සැබෑ ධර්මානුකූල අර්ථය.
- ප්‍රකෘතූපනිශ්‍රය ප්‍රත්‍යය සහ ආසේවන ප්‍රත්‍යය මගින් සසර පුරා කුසල් හෝ අකුසල් පුරුදු වර්ධනය වන ආකාරය.
- අංගුලිමාල තෙරුන් සහ අජාසත් රජුගේ සිදුවීම් ඇසුරින් සසර පුරුදු සහ කර්ම විපාක පැහැදිලි කිරීම.
- බෝධිසත්වයන් වහන්සේලා බුද්ධත්වය සඳහා සිත නමන කරුණු සතර සහ පාරමී ධර්ම සම්පූර්ණ කරන ආකාරය.
- ගුණ ධර්ම වර්ධනය වීමේ උපරිම සීමාව සහ සම්මා සම්බුද්ධත්වය යනු ගුණ ධර්මයන්ගේ කෙළවර (මස්තකප්‍රාප්තිය) බව.
- අසම, අසමසම සහ අනුත්තර යන වචනවල වෙනස සහ අර්ථ දැක්වීම්.
- නුගුණ පැත්තෙන් අනුත්තර බවක් ඇති විය නොහැකි බව සහ දේවදත්ත තෙරුන්ගේ උදාහරණය.
- රහතන් වහන්සේලා සහ බුදුරජාණන් වහන්සේ අතර පවතින 'වාසනා' ගුණයේ (වාසනා ක්ලේශ) වෙනස.
- සීල, සමාධි, පඤ්ඤා, විමුත්ති සහ විමුත්තිඤාණදස්සන යන ධර්මයන් බුදුරජාණන් වහන්සේ තුළ පාරප්‍රාප්ත වී ඇති ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය
ආරම්භය හා ගාථා සජ්ඣායනය - දේශනාව ආරම්භ කරමින් 'නමේ ආචරියෝ අත්ථි' යන ගාථාව ඇතුළු ගාථාවන් සජ්ඣායනා කිරීම.
ධර්ම දේශනාවට ආරම්භක ප්‍රවේශය - පින්කම සහ ධර්ම දේශනාව පැවැත්වීමේ අරමුණ පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.
බුද්ධත්වයෙන් පසු ප්‍රථම ධර්ම දේශනය පිළිබඳ ආවර්ජනය - බුද්ධත්වයට පත්වීමෙන් පසු ධර්මය දේශනා කිරීමට ආළාර කාලාම, උද්දකරාමපුත්ත තවුසන් හා පස්වග තවුසන් පිළිබඳව ආවර්ජනය කිරීම.
උපක ආජීවක හමුවීම සහ බුදුරදුන්ගේ ප්‍රකාශය - ඉසිපතනය බලා වඩින අතරමගදී උපක ආජීවකයා මුණගැසීම, ඔහුගේ විමසීම සහ බුදුරදුන් තමන්ගේ ශාස්තෘවරයෙකු නැති බවත් තමන් අනුත්තර බවත් ප්‍රකාශ කිරීම.
උපක ආජීවකගේ පසුකාලීන කථා පුවත - උපක ආජීවකයා ගිහිවීම, පසුව කළකිරී බුදුරදුන් සොයා පැමිණ පැවිදිව අරහත්වයට පත්වීම.
'අනුත්තර' බුද්ධ ගුණය පිළිබඳ විග්‍රහය - බුදුරජාණන් වහන්සේට වඩා උසස් කෙනෙකු නොමැති බව හඟවන 'අනුත්තර' ගුණයේ මූලික අර්ථ දැක්වීම.
ප්‍රකෘතූපනිශ්‍රය ප්‍රත්‍යය සහ සසර පුරුදු - සිතේ ඇතිවන කුසල් හෝ අකුසල් නැවත නැවත සිදුවීමෙන් ප්‍රකෘතූපනිශ්‍රය ප්‍රත්‍යය ඔස්සේ සසර පුරා පුරුද්දක් බවට පත්වන ආකාරය.
අංගුලිමාල සහ අජාසත් රජුගේ උදාහරණ - අංගුලිමාල තෙරුන්ගේ දමනය වීම සහ අජාසත් රජුගේ පීතෘ ඝාතක කර්මයේ උපනිශ්‍රය පැහැදිලි කිරීම.
බෝධිසත්වයන් පාරමී ධර්ම දියුණු කිරීම - දීපංකර පාද මූලයේ සිට බෝධිසත්වයන් වහන්සේලා නොකඩවා භවයෙන් භවය පාරමී පුරන ආකාරය.
බුදුවීමට සිත නැමෙන කරුණු සහ පාරමී වැඩීම - බුදුවීම සඳහා සිත පිහිටුවීමට බලපාන හේතු සතර සහ ඉන්පසු දියුණු කරන කරුණු සතර පිළිබඳ විස්තරය.
ආසේවන ප්‍රත්‍යය සහ කුසල් තීව්‍ර වීම - නැවත නැවත කුසල් දහම් වැඩීමෙන් ආසේවන ප්‍රත්‍යය මගින් ගුණ ධර්ම ශක්තිමත් වන අයුරු.
ගුණ ධර්මයන්ගේ උපරිම සීමාව - ගුණ ධර්ම වර්ධනය වීමේදී එය සීමාවක් රහිතව සිදුවන්නේද නැතහොත් අවසන් කෙළවරක් පවතින්නේද යන්න විග්‍රහ කිරීම.
සම්මා සම්බුද්ධත්වය සහ ගුණ පාරප්‍රාප්තිය - සියලු ගුණ ධර්මයන්ගේ උපරිම අවස්ථාව සම්මා සම්බුද්ධත්වය බව සහ එයින් ඔබ්බට ගුණ දියුණු කළ නොහැකි බව.
අසම, අසමසම සහ අනුත්තර යන වචනවල වෙනස - තමන් වැඩසිටින කාලයේ සමාන කෙනෙකු නැති නිසා 'අසම' බවත්, බුදුවරුන් හා පමණක් සමාන වන නිසා 'අසමසම' බවත්, කිසිදා ඉක්මවිය නොහැකි නිසා 'අනුත්තර' බවත් පැහැදිලි කිරීම.
නුගුණ පැත්තෙන් අනුත්තර බවක් නැති වීම - දේවදත්ත තෙරුන්ගේ සිදුවීම ආශ්‍රයෙන් අකුසල් කොතරම් කළද නුගුණ පැත්තෙන් අනුත්තරත්වයක් ඇති විය නොහැකි බව පෙන්වා දීම.
ගුණ ධර්ම පරමත්වයට පත් කරන ක්‍රමය - ගුණය හටගන්නා හේතු සැකසීම, ගුණය තව තවත් දියුණු කිරීම සහ ඊට එරෙහි නුගුණයන් සම්පූර්ණයෙන් නැසීම.
වාසනා ගුණය සහ රහතන් වහන්සේලා අතර වෙනස - රහතන් වහන්සේලා තුළ කෙලෙස් නැසුණද වාසනා ගුණය ඉතිරි වන බවත්, බුදුරදුන් තුළ වාසනා සහිත සියලු කෙලෙස් මුලිනුපුටා දමා ඇති බවත් විග්‍රහ කිරීම.
පංචස්කන්ධ ගුණ ධර්මයන්හි පාරප්‍රාප්තිය - සීල, සමාධි, පඤ්ඤා, විමුත්ති සහ විමුත්තිඤාණදස්සන යන ගුණ ධර්ම බුදුරදුන් තුළ උපරිමයෙන් සම්පූර්ණ වී ඇති ආකාරය.
අනුත්තර ගුණයෙහි සාරාංශය සහ බුදුරදුන්ගේ සීහනාදය - බුදුරජාණන් වහන්සේ සියලු ගුණයන්ගෙන් අග්‍ර බව නොබියව ප්‍රකාශ කළ ආකාරය සහ අපද එම මාර්ගය අනුගමනය කළ යුතු අයුරු.
පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ ආශිර්වාදය - පින්කම සංවිධානය කළ දායක පිරිසට, මහා සංඝරත්නයට, දෙවියන්ට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.
පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුත්තරෝ නම් වන සේක | ශාස්ත්‍රපති පූජ්‍ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ
දේශනාවේ ප්‍රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය
ආරම්භය හා ගාථා සජ්ඣායනය
දේශනාව ආරම්භ කරමින් 'නමේ ආචරියෝ අත්ථි' යන ගාථාව ඇතුළු ගාථාවන් සජ්ඣායනා කිරීම.
ධර්ම දේශනාවට ආරම්භක ප්‍රවේශය
පින්කම සහ ධර්ම දේශනාව පැවැත්වීමේ අරමුණ පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.
බුද්ධත්වයෙන් පසු ප්‍රථම ධර්ම දේශනය පිළිබඳ ආවර්ජනය
බුද්ධත්වයට පත්වීමෙන් පසු ධර්මය දේශනා කිරීමට ආළාර කාලාම, උද්දකරාමපුත්ත තවුසන් හා පස්වග තවුසන් පිළිබඳව ආවර්ජනය කිරීම.
උපක ආජීවක හමුවීම සහ බුදුරදුන්ගේ ප්‍රකාශය
ඉසිපතනය බලා වඩින අතරමගදී උපක ආජීවකයා මුණගැසීම, ඔහුගේ විමසීම සහ බුදුරදුන් තමන්ගේ ශාස්තෘවරයෙකු නැති බවත් තමන් අනුත්තර බවත් ප්‍රකාශ කිරීම.
උපක ආජීවකගේ පසුකාලීන කථා පුවත
උපක ආජීවකයා ගිහිවීම, පසුව කළකිරී බුදුරදුන් සොයා පැමිණ පැවිදිව අරහත්වයට පත්වීම.
'අනුත්තර' බුද්ධ ගුණය පිළිබඳ විග්‍රහය
බුදුරජාණන් වහන්සේට වඩා උසස් කෙනෙකු නොමැති බව හඟවන 'අනුත්තර' ගුණයේ මූලික අර්ථ දැක්වීම.
ප්‍රකෘතූපනිශ්‍රය ප්‍රත්‍යය සහ සසර පුරුදු
සිතේ ඇතිවන කුසල් හෝ අකුසල් නැවත නැවත සිදුවීමෙන් ප්‍රකෘතූපනිශ්‍රය ප්‍රත්‍යය ඔස්සේ සසර පුරා පුරුද්දක් බවට පත්වන ආකාරය.
අංගුලිමාල සහ අජාසත් රජුගේ උදාහරණ
අංගුලිමාල තෙරුන්ගේ දමනය වීම සහ අජාසත් රජුගේ පීතෘ ඝාතක කර්මයේ උපනිශ්‍රය පැහැදිලි කිරීම.
බෝධිසත්වයන් පාරමී ධර්ම දියුණු කිරීම
දීපංකර පාද මූලයේ සිට බෝධිසත්වයන් වහන්සේලා නොකඩවා භවයෙන් භවය පාරමී පුරන ආකාරය.
බුදුවීමට සිත නැමෙන කරුණු සහ පාරමී වැඩීම
බුදුවීම සඳහා සිත පිහිටුවීමට බලපාන හේතු සතර සහ ඉන්පසු දියුණු කරන කරුණු සතර පිළිබඳ විස්තරය.
ආසේවන ප්‍රත්‍යය සහ කුසල් තීව්‍ර වීම
නැවත නැවත කුසල් දහම් වැඩීමෙන් ආසේවන ප්‍රත්‍යය මගින් ගුණ ධර්ම ශක්තිමත් වන අයුරු.
ගුණ ධර්මයන්ගේ උපරිම සීමාව
ගුණ ධර්ම වර්ධනය වීමේදී එය සීමාවක් රහිතව සිදුවන්නේද නැතහොත් අවසන් කෙළවරක් පවතින්නේද යන්න විග්‍රහ කිරීම.
සම්මා සම්බුද්ධත්වය සහ ගුණ පාරප්‍රාප්තිය
සියලු ගුණ ධර්මයන්ගේ උපරිම අවස්ථාව සම්මා සම්බුද්ධත්වය බව සහ එයින් ඔබ්බට ගුණ දියුණු කළ නොහැකි බව.
අසම, අසමසම සහ අනුත්තර යන වචනවල වෙනස
තමන් වැඩසිටින කාලයේ සමාන කෙනෙකු නැති නිසා 'අසම' බවත්, බුදුවරුන් හා පමණක් සමාන වන නිසා 'අසමසම' බවත්, කිසිදා ඉක්මවිය නොහැකි නිසා 'අනුත්තර' බවත් පැහැදිලි කිරීම.
නුගුණ පැත්තෙන් අනුත්තර බවක් නැති වීම
දේවදත්ත තෙරුන්ගේ සිදුවීම ආශ්‍රයෙන් අකුසල් කොතරම් කළද නුගුණ පැත්තෙන් අනුත්තරත්වයක් ඇති විය නොහැකි බව පෙන්වා දීම.
ගුණ ධර්ම පරමත්වයට පත් කරන ක්‍රමය
ගුණය හටගන්නා හේතු සැකසීම, ගුණය තව තවත් දියුණු කිරීම සහ ඊට එරෙහි නුගුණයන් සම්පූර්ණයෙන් නැසීම.
වාසනා ගුණය සහ රහතන් වහන්සේලා අතර වෙනස
රහතන් වහන්සේලා තුළ කෙලෙස් නැසුණද වාසනා ගුණය ඉතිරි වන බවත්, බුදුරදුන් තුළ වාසනා සහිත සියලු කෙලෙස් මුලිනුපුටා දමා ඇති බවත් විග්‍රහ කිරීම.
පංචස්කන්ධ ගුණ ධර්මයන්හි පාරප්‍රාප්තිය
සීල, සමාධි, පඤ්ඤා, විමුත්ති සහ විමුත්තිඤාණදස්සන යන ගුණ ධර්ම බුදුරදුන් තුළ උපරිමයෙන් සම්පූර්ණ වී ඇති ආකාරය.
අනුත්තර ගුණයෙහි සාරාංශය සහ බුදුරදුන්ගේ සීහනාදය
බුදුරජාණන් වහන්සේ සියලු ගුණයන්ගෙන් අග්‍ර බව නොබියව ප්‍රකාශ කළ ආකාරය සහ අපද එම මාර්ගය අනුගමනය කළ යුතු අයුරු.
පුණ්‍යානුමෝදනාව සහ ආශිර්වාදය
පින්කම සංවිධානය කළ දායක පිරිසට, මහා සංඝරත්නයට, දෙවියන්ට සහ මියගිය ඥාතීන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.