[නාම ධර්ම | 100] අභිධර්ම පාඩම් මාලාව - දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ විග්රහය
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
අභිධර්ම පාඨමාලාව යටතේ දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු විශ්ලේෂණාත්මක දේශනාවකි.
මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:
- දිට්ඨි යන්නෙහි අර්ථය සහ දර්ශනය යන්න සමග එහි ඇති සබඳතාවය.
- බුද්ධ දේශනාව තුළ දර්ශනය (දස්සන) අර්ථදැක්වෙන ආකාරය සහ බටහිර දර්ශනය සමග එහි ඇති වෙනස.
- සම්මා දිට්ඨි සහ මිච්ඡා දිට්ඨි පිළිබඳ මූලික පැහැදිලි කිරීම්.
- අරමුණ, චිත්ත නිමිත්ත සහ දෘෂ්ටිය සිත තුළ ක්රියාත්මක වන ආකාරය.
- මිච්ඡා දිට්ඨිය මගින් පුද්ගලයාගේ ක්රියාකාරකම්වලට සහ සංසාරික පැවැත්මට සිදුවන හානිය.
- දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය සහ ප්රත්යක්ෂ ඥානය පිළිබඳ විග්රහය.
- නාම-රූප පරිච්ඡේද ඥානය සහ මාර්ග ඵල ලැබීම පිළිබඳ ශ්රාවක ප්රශ්නවලට පිළිතුරු සපයනු ලැබීම.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය
නමස්කාරය සහ ආරම්භය - දේශනාව ආරම්භ කරමින් නමස්කාර පාඨ රටනය කිරීම.
දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ හැඳින්වීම - අභිධර්ම පාඩම් මාලාවේ මීළඟ මාතෘකාව වන දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම සහ සිත තුළ එය යෙදෙන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
දිට්ඨි සහ දර්ශනය යන්නෙහි අර්ථ දැක්වීම - දිට්ඨි යන්නෙහි අර්ථය, දර්ශනය යන්න සමග එහි සමානකම් සහ යම් කිසි දෙයක් පිළිබඳ පවතින දැක්ම ලෙස එය අර්ථ දැක්වෙන ආකාරය.
බුද්ධ දර්ශනය සහ බටහිර දර්ශනය අතර වෙනස - බුදුදහමේ එන දස්සන යන්නෙහි අර්ථය සහ බටහිර දර්ශනය (Philosophy) අතර පවතින වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීම.
සම්මා දිට්ඨිය සහ මිච්ඡා දිට්ඨිය - සත්යයට අනුකූල නිවැරදි දැක්ම සම්මා දිට්ඨිය ලෙසත්, විපරීත වූ වැරදි දැක්ම මිච්ඡා දිට්ඨිය ලෙසත් වර්ගීකරණය වන ආකාරය.
යථාර්ථය සහ සංකල්පීය ග්රහණය - ලෝකයේ යථාර්ථය සිතින් අල්ලාගන්නා ආකාරය සහ වැරදි නිගමනවලට පැමිණෙන ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය.
මිච්ඡා දිට්ඨිය අනර්ථය පිණිස පවතින ආකාරය - වැරදි දැක්ම නිසා සංසාරික වශයෙන් මෙන්ම මෙලොව ජීවිතයේදීද සිදුවන අනර්ථයන් පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
ප්රත්යක්ෂ ඥානය සහ දෘෂ්ටිය අතර සම්බන්ධය - ඥානය මගින් යථාර්ථය දැකීම සහ දෘෂ්ටිය මගින් මතයන් ගොඩනගා ගැනීම අතර වෙනස.
අරමුණ, චිත්ත නිමිත්ත සහ දෘෂ්ටිය - බාහිර අරමුණ, සිතේ ඇතිවන චිත්ත නිමිත්ත සහ ඒ මත ගොඩනැගෙන දෘෂ්ටිය පිළිබඳ අභිධර්මානුකූල විශ්ලේෂණය.
දෘෂ්ටිය ක්රියාකාරකම් හා සංසාරික ගමනට බලපාන ආකාරය - පුද්ගලයා දරන මතය හා දෘෂ්ටිය අනුව ඔහුගේ කායික හා වාචසික ක්රියාකාරකම් සකස්වන ආකාරය.
මිච්ඡා දිට්ඨියේ විවිධ අර්ථ නිරූපණ - ධම්මසංගණී අට්ඨකථාවට අනුව මිච්ඡා දිට්ඨිය යන්නෙහි විවිධ අර්ථ දැක්වීම් සාකච්ඡා කිරීම.
පුද්ගල චරිත ලක්ෂණ සහ දෘෂ්ටිග්රහණය - නුවණ තිඛෙන නමුත් දැඩි මත දරන පුද්ගලයන් තුළ දෘෂ්ටි හටගන්නා ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය.
දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය සහ විශිෂ්ට ඥානය - දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය තුළින් ලෝකය දකින ආකාරය සහ විශිෂ්ඨ ඥානවන්තයන් හඳුනාගැනීම.
මිච්ඡා දිට්ඨිය පරම වජ්ජයක් වන ආකාරය - තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මිච්ඡා දිට්ඨිය මහත් වූ වරදක් ලෙස පෙන්වා දීමට හේතු සාධක.
පාඩමේ සාරාංශය - දේශනාවේ සාකච්ඡා කළ ප්රධාන කරුණු නැවත මතක් කරමින් සාරාංශ කිරීම.
Q&A: හේතු නිරෝධයෙන් පල නිරෝධය වීම අනුප්පාද නිරෝධයද? - ශ්රාවකයෙකු නැගූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් උදයබ්බය ඥානය සහ අනුප්පාද නිරෝධය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: බුදුදහම යනු ආගමක්ද නැතහොත් දර්ශනයක්ද? - බුදුදහම ආගමක් හෝ දර්ශනයක් ලෙස හඳුන්වන ආකාරය පිළිබඳ ශ්රාවක ප්රශ්නයට පිළිතුරු දීම.
Q&A: මාර්ග ඵල ලැබීමේදී නාම-රූප වෙන්කර හඳුනාගැනීම සිදුවන්නේ කෙසේද? - නිවනට ළඟාවීමේදී නාම සහ රූප ධර්ම නුවණින් පිරිච්ඡේද කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ ප්රශ්නයට පිළිතුරු සපයනු ලැබීම.
Q&A: චක්ඛු විඤ්ඤාණ වීථියේදී පංචුපාදානස්කන්ධය ගොඩනැගෙන ආකාරය කුමක්ද? - චක්ඛු විඤ්ඤාණ සිතක් ඇසුරෙන් පංචුපාදානස්කන්ධය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ ප්රශ්නයට පිළිතුරු ලබාදීම.
පුණ්යානුමෝදනාව සහ අවසානය - ධර්ම දේශනාව අවසානයේ සියලු දෙනාට පුණ්යානුමෝදනා කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
100 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය
නමස්කාරය සහ ආරම්භය
දේශනාව ආරම්භ කරමින් නමස්කාර පාඨ රටනය කිරීම.
දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ හැඳින්වීම
අභිධර්ම පාඩම් මාලාවේ මීළඟ මාතෘකාව වන දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම සහ සිත තුළ එය යෙදෙන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
දිට්ඨි සහ දර්ශනය යන්නෙහි අර්ථ දැක්වීම
දිට්ඨි යන්නෙහි අර්ථය, දර්ශනය යන්න සමග එහි සමානකම් සහ යම් කිසි දෙයක් පිළිබඳ පවතින දැක්ම ලෙස එය අර්ථ දැක්වෙන ආකාරය.
බුද්ධ දර්ශනය සහ බටහිර දර්ශනය අතර වෙනස
බුදුදහමේ එන දස්සන යන්නෙහි අර්ථය සහ බටහිර දර්ශනය (Philosophy) අතර පවතින වෙනස්කම් පැහැදිලි කිරීම.
සම්මා දිට්ඨිය සහ මිච්ඡා දිට්ඨිය
සත්යයට අනුකූල නිවැරදි දැක්ම සම්මා දිට්ඨිය ලෙසත්, විපරීත වූ වැරදි දැක්ම මිච්ඡා දිට්ඨිය ලෙසත් වර්ගීකරණය වන ආකාරය.
යථාර්ථය සහ සංකල්පීය ග්රහණය
ලෝකයේ යථාර්ථය සිතින් අල්ලාගන්නා ආකාරය සහ වැරදි නිගමනවලට පැමිණෙන ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය.
මිච්ඡා දිට්ඨිය අනර්ථය පිණිස පවතින ආකාරය
වැරදි දැක්ම නිසා සංසාරික වශයෙන් මෙන්ම මෙලොව ජීවිතයේදීද සිදුවන අනර්ථයන් පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
ප්රත්යක්ෂ ඥානය සහ දෘෂ්ටිය අතර සම්බන්ධය
ඥානය මගින් යථාර්ථය දැකීම සහ දෘෂ්ටිය මගින් මතයන් ගොඩනගා ගැනීම අතර වෙනස.
අරමුණ, චිත්ත නිමිත්ත සහ දෘෂ්ටිය
බාහිර අරමුණ, සිතේ ඇතිවන චිත්ත නිමිත්ත සහ ඒ මත ගොඩනැගෙන දෘෂ්ටිය පිළිබඳ අභිධර්මානුකූල විශ්ලේෂණය.
දෘෂ්ටිය ක්රියාකාරකම් හා සංසාරික ගමනට බලපාන ආකාරය
පුද්ගලයා දරන මතය හා දෘෂ්ටිය අනුව ඔහුගේ කායික හා වාචසික ක්රියාකාරකම් සකස්වන ආකාරය.
මිච්ඡා දිට්ඨියේ විවිධ අර්ථ නිරූපණ
ධම්මසංගණී අට්ඨකථාවට අනුව මිච්ඡා දිට්ඨිය යන්නෙහි විවිධ අර්ථ දැක්වීම් සාකච්ඡා කිරීම.
පුද්ගල චරිත ලක්ෂණ සහ දෘෂ්ටිග්රහණය
නුවණ තිඛෙන නමුත් දැඩි මත දරන පුද්ගලයන් තුළ දෘෂ්ටි හටගන්නා ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය.
දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය සහ විශිෂ්ට ඥානය
දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය තුළින් ලෝකය දකින ආකාරය සහ විශිෂ්ඨ ඥානවන්තයන් හඳුනාගැනීම.
මිච්ඡා දිට්ඨිය පරම වජ්ජයක් වන ආකාරය
තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මිච්ඡා දිට්ඨිය මහත් වූ වරදක් ලෙස පෙන්වා දීමට හේතු සාධක.
පාඩමේ සාරාංශය
දේශනාවේ සාකච්ඡා කළ ප්රධාන කරුණු නැවත මතක් කරමින් සාරාංශ කිරීම.
Q&A: හේතු නිරෝධයෙන් පල නිරෝධය වීම අනුප්පාද නිරෝධයද?
ශ්රාවකයෙකු නැගූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු දෙමින් උදයබ්බය ඥානය සහ අනුප්පාද නිරෝධය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: බුදුදහම යනු ආගමක්ද නැතහොත් දර්ශනයක්ද?
බුදුදහම ආගමක් හෝ දර්ශනයක් ලෙස හඳුන්වන ආකාරය පිළිබඳ ශ්රාවක ප්රශ්නයට පිළිතුරු දීම.
Q&A: මාර්ග ඵල ලැබීමේදී නාම-රූප වෙන්කර හඳුනාගැනීම සිදුවන්නේ කෙසේද?
නිවනට ළඟාවීමේදී නාම සහ රූප ධර්ම නුවණින් පිරිච්ඡේද කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ ප්රශ්නයට පිළිතුරු සපයනු ලැබීම.
Q&A: චක්ඛු විඤ්ඤාණ වීථියේදී පංචුපාදානස්කන්ධය ගොඩනැගෙන ආකාරය කුමක්ද?
චක්ඛු විඤ්ඤාණ සිතක් ඇසුරෙන් පංචුපාදානස්කන්ධය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ ප්රශ්නයට පිළිතුරු ලබාදීම.
පුණ්යානුමෝදනාව සහ අවසානය
ධර්ම දේශනාව අවසානයේ සියලු දෙනාට පුණ්යානුමෝදනා කිරීම.