පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි අංග ධම්ම සහ ධම්මතා ලෙස වර්ගීකරණය කිරීම
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
මෙම දේශනය මගින් පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි (Chart of Ultimates) අන්තර්ගත විවිධ අංග 'ධම්ම' (යථාර්ථයන්) සහ 'ධම්මතා' (සංසිද්ධීන් හෝ නියාම ධර්ම) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
- සංඛත පරමාර්ථ යටතේ ඇති පරමාර්ථ ධම්ම, පරමාර්ථ ජාතික, උප්පාදිනෝ ධම්ම සහ අනුප්පන්න ධම්ම යන කොටස්වල ස්වභාවය.
- අසංඛත පරමාර්ථ හෙවත් නිවනෙහි පස් වැදෑරුම් අවස්ථාවන් ධම්ම ගණයට අයත් වන ආකාරය.
- අනිප්ඵන්න රූප, තිලක්ඛණ, ඒකච්ච පච්චයසත්ති, ගති සහ අජටාකාශය වැනි කරුණු ධම්ම හෝ ධම්මතා ලෙස හඳුනාගන්නා ආකාරය.
- ප්රඥප්ති සහ කාලය මෙම වර්ගීකරණයට පරිබාහිර වන ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය
හැඳින්වීම සහ පරමාර්ථ ධර්ම සටහන සිහිපත් කිරීම - පෙර දේශනයේ සාකච්ඡා කළ ධම්ම සහ ධම්මතා අතර වෙනස පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කෙරේ.
පරමාර්ථ ධර්ම සටහන පුවරුවේ සටහන් කිරීම - පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි (Chart of Ultimates) අන්තර්ගතය පුවරුවේ සටහන් කරමින් දේශනය ආරම්භ කෙරේ.
ධම්ම සහ ධම්මතා වර්ගීකරණයේ පදනම - සටහනෙහි ඇති අංග ධම්ම සහ ධම්මතා ලෙස වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට යොදාගන්නා පදනම පැහැදිලි කෙරේ.
පරමාර්ථ ධම්ම (නාම සහ රූප) ධම්ම ලෙස වර්ග කිරීම - නාම සහ රූප පරමාර්ථ ධර්මයන් යථාර්ථයන් (Dhamma) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම - වාසනා, අනුසය වැනි පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන් ධම්ම සහ ධම්මතා යන දෙඅංශයටම සමීප වන ආකාරය සාකච්ඡා කෙරේ.
උප්පාදිනෝ ධම්ම සහ අනුප්පන්න ධම්ම වර්ගීකරණය - විපාක දීමට නියමිත ධර්ම සහ අනාගත දුක්ඛයන්ගේ ස්වභාවය ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
අසංඛත පරමාර්ථ (නිවන) ධම්ම ලෙස හඳුනා ගැනීම - නිවනෙහි විවිධ අවස්ථාවන් අසංඛත පරමාර්ථ ධර්ම ලෙස ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
අනිප්ඵන්න රූප සහ විකාර රූප වර්ගීකරණය - අනිප්ඵන්න රූප දහයෙහි ඇති ලක්ඛණ රූප සහ විකාර රූපවල ස්වභාවය සහ ඒවායේ වර්ගීකරණය පැහැදිලි කෙරේ.
තිලක්ඛණ ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගැනීම - අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත යන තිලක්ඛණයන් සංසිද්ධීන් (Dhammata) ලෙස වර්ග කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
ඒකච්ච පච්චයසත්ති සහ ගති ස්වභාවය - ප්රත්ය බලයන් (Conditional forces) සහ විවිධ භවයන්හි ඇති වන පොදු ලක්ෂණ (Gati) පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.
අජටාකාශය ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කිරීම - අජටාකාශය හෙවත් අනන්ත අවකාශය ධම්ම ගණයට අයත් වන බව තහවුරු කරමින් කරුණු ඉදිරිපත් කෙරේ.
දේශනයේ සාරාංශය සහ ප්රායෝගික භාවිතය - අභිධර්ම අධ්යයනයේදී පිරිසිදු පරමාර්ථ ධර්මයන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන හේතුව පැහැදිලි කෙරේ.
Q&A: ධම්මතා යන්න නිවැරදිව අර්ථ දක්වන්නේ කෙසේද? - ධම්මතා යන්න නීතියක් හෝ නීතියක් මත පදනම් වූ ස්වභාවයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කෙරේ.
Q&A: පටිච්චසමුප්පාදය සහ පට්ඨානය ධම්මතා ගණයට අයත් වේද? - පටිච්චසමුප්පාදයේ සහ පට්ඨානයේ එන ක්රියාවලිය ධම්මතා ගණයට අයත් වන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ.
Q&A: පරචිත්ත විජාණන අභිඥාව මගින් වර්තමාන සිතක් හඳුනාගත හැකිද? - අභිඥා මගින් අනුන්ගේ සිත් හඳුනා ගැනීමේදී වර්තමාන සිත අරමුණු කර ගැනීම පිළිබඳ ඇති විවිධ මත සාකච්ඡා කෙරේ.
Q&A: පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ සංඛ්යාවන් (89/121, 52 ආදී) ඉදිරිපත් කළේ කවුද? - අභිධර්මයේ එන සංඛ්යාවන් බුද්ධ දේශනාව සහ පසුකාලීන විග්රහයන් අනුව විමසා බැලීමක් සිදු කෙරේ.
අවසාන ආශීර්වාදය සහ පුණ්යානුමෝදනාව - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන ආගමික වතාවත් සහ පුණ්යානුමෝදනාව ඇතුළත් වේ.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
027 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course_constitution of the chart of ultimacy_2021 07 17
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය
හැඳින්වීම සහ පරමාර්ථ ධර්ම සටහන සිහිපත් කිරීම
පෙර දේශනයේ සාකච්ඡා කළ ධම්ම සහ ධම්මතා අතර වෙනස පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කෙරේ.
පරමාර්ථ ධර්ම සටහන පුවරුවේ සටහන් කිරීම
පරමාර්ථ ධර්ම සටහනෙහි (Chart of Ultimates) අන්තර්ගතය පුවරුවේ සටහන් කරමින් දේශනය ආරම්භ කෙරේ.
ධම්ම සහ ධම්මතා වර්ගීකරණයේ පදනම
සටහනෙහි ඇති අංග ධම්ම සහ ධම්මතා ලෙස වෙන් කර හඳුනා ගැනීමට යොදාගන්නා පදනම පැහැදිලි කෙරේ.
පරමාර්ථ ධම්ම (නාම සහ රූප) ධම්ම ලෙස වර්ග කිරීම
නාම සහ රූප පරමාර්ථ ධර්මයන් යථාර්ථයන් (Dhamma) ලෙස වර්ගීකරණය කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම
වාසනා, අනුසය වැනි පරමාර්ථ ජාතික ධර්මයන් ධම්ම සහ ධම්මතා යන දෙඅංශයටම සමීප වන ආකාරය සාකච්ඡා කෙරේ.
උප්පාදිනෝ ධම්ම සහ අනුප්පන්න ධම්ම වර්ගීකරණය
විපාක දීමට නියමිත ධර්ම සහ අනාගත දුක්ඛයන්ගේ ස්වභාවය ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
අසංඛත පරමාර්ථ (නිවන) ධම්ම ලෙස හඳුනා ගැනීම
නිවනෙහි විවිධ අවස්ථාවන් අසංඛත පරමාර්ථ ධර්ම ලෙස ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
අනිප්ඵන්න රූප සහ විකාර රූප වර්ගීකරණය
අනිප්ඵන්න රූප දහයෙහි ඇති ලක්ඛණ රූප සහ විකාර රූපවල ස්වභාවය සහ ඒවායේ වර්ගීකරණය පැහැදිලි කෙරේ.
තිලක්ඛණ ධම්මතා ලෙස හඳුනා ගැනීම
අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත යන තිලක්ඛණයන් සංසිද්ධීන් (Dhammata) ලෙස වර්ග කරන ආකාරය විස්තර කෙරේ.
ඒකච්ච පච්චයසත්ති සහ ගති ස්වභාවය
ප්රත්ය බලයන් (Conditional forces) සහ විවිධ භවයන්හි ඇති වන පොදු ලක්ෂණ (Gati) පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.
අජටාකාශය ධම්ම ගණයට ඇතුළත් කිරීම
අජටාකාශය හෙවත් අනන්ත අවකාශය ධම්ම ගණයට අයත් වන බව තහවුරු කරමින් කරුණු ඉදිරිපත් කෙරේ.
දේශනයේ සාරාංශය සහ ප්රායෝගික භාවිතය
අභිධර්ම අධ්යයනයේදී පිරිසිදු පරමාර්ථ ධර්මයන් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරන හේතුව පැහැදිලි කෙරේ.
Q&A: ධම්මතා යන්න නිවැරදිව අර්ථ දක්වන්නේ කෙසේද?
ධම්මතා යන්න නීතියක් හෝ නීතියක් මත පදනම් වූ ස්වභාවයක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කෙරේ.
Q&A: පටිච්චසමුප්පාදය සහ පට්ඨානය ධම්මතා ගණයට අයත් වේද?
පටිච්චසමුප්පාදයේ සහ පට්ඨානයේ එන ක්රියාවලිය ධම්මතා ගණයට අයත් වන ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කෙරේ.
Q&A: පරචිත්ත විජාණන අභිඥාව මගින් වර්තමාන සිතක් හඳුනාගත හැකිද?
අභිඥා මගින් අනුන්ගේ සිත් හඳුනා ගැනීමේදී වර්තමාන සිත අරමුණු කර ගැනීම පිළිබඳ ඇති විවිධ මත සාකච්ඡා කෙරේ.
Q&A: පරමාර්ථ ධර්මයන්ගේ සංඛ්යාවන් (89/121, 52 ආදී) ඉදිරිපත් කළේ කවුද?
අභිධර්මයේ එන සංඛ්යාවන් බුද්ධ දේශනාව සහ පසුකාලීන විග්රහයන් අනුව විමසා බැලීමක් සිදු කෙරේ.
අවසාන ආශීර්වාදය සහ පුණ්යානුමෝදනාව
දේශනය අවසානයේ සිදු කරන ආගමික වතාවත් සහ පුණ්යානුමෝදනාව ඇතුළත් වේ.