[නාම ධර්ම | 098] ලෝභය පිළිබඳ ධර්ම විග්රහය
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ නික්ඛේප කණ්ඩය ඇසුරින් ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති විවිධ පර්යාය පද සහ එහි ස්වභාවය පිළිබඳව මෙහිදී ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. විශේෂයෙන්ම සන්තව, අපෙක්ඛා, පටිබන්ධු, ආසා සහ ලෝලුප්ප වැනි පදයන්හි අර්ථයන් මෙහිදී විග්රහ කර ඇත.
සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු:
- ලෝභය සංසාර ගමන පවත්වාගෙන යාමට හේතු වන ආකාරය.
- සන්තවය යන්නෙහි ඇති තණ්හා සන්තව සහ මිත්ත සන්තව යන ප්රභේද දෙක.
- තණ්හාව ඥාතියෙකු (පටිබන්ධු) ලෙස සත්වයා සමඟ නිරන්තරයෙන් බැඳී පවතින ආකාරය.
- ආසාව යනු අරමුණු අතෘප්තිකර ලෙස පරිභෝජනය කිරීම බවත්, එය කුෂ්ඨ රෝගියෙකු ගින්නෙන් තැපීමට දක්වන කැමැත්තට සමාන බවත් මාගන්දිය සූත්රය ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
- රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ, ලාභ, ධන, පුත්ත සහ ජීවිත යන අංශ අට කෙරෙහි ඇති වන ආසාවන්.
- පැවිදි වීමේදී දෙමාපියන්ගේ අවසරය ලබා ගැනීම පිළිබඳ ශික්ෂා පදය පැනවීමට හේතු වූ පසුබිම.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය
ලෝභය සංසාරයේ මූලික හේතුව ලෙස - ලෝභය සංසාරය පවත්වාගෙන යන මූලික ධර්මය ලෙසත්, එය ප්රහීණ කිරීමේ අපහසුතාවත් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්.
සන්තවය: තණ්හා සන්තවය සහ මිත්ත සන්තවය - සන්තවය යනු එක්ව වාසය කිරීමයි. මෙහිදී තණ්හාව නිසා ඇති වන බැඳීම (තණ්හා සන්තව) සහ මෛත්රිය පදනම් කරගත් බැඳීම (මිත්ත සන්තව) අතර වෙනස පැහැදිලි කෙරේ.
අපෙක්ඛා: ලෝභයේ අපේක්ෂා සහගත ස්වභාවය - ලෝභය නිසා ඇති වන බලාපොරොත්තු සහ ප්රාර්ථනා අපෙක්ඛා නමින් හඳුන්වන ආකාරය.
පටිබන්ධු: තණ්හාව ඥාතියෙකු ලෙස බැඳී සිටීම - තණ්හාව සත්වයා සමඟ නිරන්තරයෙන් බැඳී සිටින ඥාතියෙකු (පටිබන්ධු) ලෙස ක්රියා කරන ආකාරය සහ අනෙකුත් ඥාති සබඳතා පවා තණ්හාව මත පදනම් වන බව.
ආසා: අතෘප්තිකර ලෙස අරමුණු අනුභව කිරීම - ආසාව යනු අරමුණු අතෘප්තිකර ලෙස අනුභව කිරීමයි. කොතරම් අරමුණු ලැබුණත් තෘප්තියක් ඇති නොවන ලෝභයේ ස්වභාවය මෙහිදී විග්රහ කෙරේ.
මාගන්දිය සූත්රය සහ කුෂ්ඨ රෝගියාගේ උපමාව - මාගන්දිය බමුණා සමඟ කළ සාකච්ඡාව සහ කුෂ්ඨ රෝගියෙකු තුවාල කසමින් ගින්නෙන් තැපීමෙන් ලබන තාවකාලික සහනය කාම ආස්වාදයට සමාන කරන ආකාරය.
ආසා අට: රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, පොට්ඨබ්බ, ලාභ, ධන, පුත්ත සහ ජීවිත ආසාවන් - රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන පංච කාමයන්ට අමතරව ලාභ, ධන, පුත්ත (දරුවන්) සහ ජීවිතය කෙරෙහි ඇති වන ආසාවන් පිළිබඳ විස්තරය.
අභිජප්පා සහ ලෝලුප්ප: ලෝභයේ ප්රකාශන ස්වභාවය - ලෝභය නිසා තමන් සතු දේ පිළිබඳව ඇති වන මමත්වය සහ එය වචනයෙන් ප්රකාශ කරන ආකාරය (අභිජප්පා) මෙන්ම අරමුණු කරා සිත ඇදී යන ස්වභාවය (ලෝලුප්ප).
Q&A: බුදුරජාණන් වහන්සේට 'ධම්ම රාජ' යන නාමය භාවිතා කිරීම පිළිබඳව - බුදුරජාණන් වහන්සේට 'ධම්ම රාජ' යන නාමය භාවිතා කිරීමේ ධර්මානුකූල පදනම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නමට ඉදිරියෙන් ගමේ නම භාවිතා කිරීමේ සම්ප්රදාය - භික්ෂූන් වහන්සේලා හඳුනා ගැනීමේ පහසුව සඳහා ගමේ නම භාවිතා කිරීමේ සම්ප්රදාය සහ එහි ඉතිහාසය.
Q&A: පුත්තාසාව හෙවත් දරුවන් කෙරෙහි ඇති වන ආසාව - දරුවන් කෙරෙහි ඇති වන ආසාව (පුත්තාසාව) ස්වභාවිකව ඇති වන ආකාරය සහ එය සංසාර බැඳීමක් වන ආකාරය.
Q&A: රේවත සාමණේරයන් වහන්සේගේ පැවිදි වීම සහ ශික්ෂා පද පැනවීම - රේවත සාමණේරයන් වහන්සේ පැවිදි වූ ආකාරය සහ පැවිදි වීමේදී දෙමාපියන්ගේ අවසරය අනිවාර්ය කරමින් ශික්ෂා පද පැනවූ අවස්ථාව.
Q&A: ගෞතම බුද්ධ ශාසනය තුළ වෙනත් බෝධිසත්වවරුන් විවරණ ලැබීම පිළිබඳව - ගෞතම බුද්ධ ශාසනය තුළ මෛත්රී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වැනි වෙනත් බෝධිසත්වවරුන් විවරණ ලැබූ අවස්ථා පිළිබඳව.
Q&A: රූප කාණ්ඩයේ වර්ණ, ගන්ධ, රස ආදියේ වෙනස්කම් ඇති වන ආකාරය - මහා භූත රූපයන්ගේ සංයුතියේ වෙනස්කම් අනුව වර්ණ, ගන්ධ සහ රසයන්හි විවිධත්වයක් ඇති වන ආකාරය.
අවසානය සහ පුණ්යානුමෝදනාව - සාකච්ඡාව අවසන් කරමින් සිදු කරන පුණ්යානුමෝදනාව.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
098 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය
ලෝභය සංසාරයේ මූලික හේතුව ලෙස
ලෝභය සංසාරය පවත්වාගෙන යන මූලික ධර්මය ලෙසත්, එය ප්රහීණ කිරීමේ අපහසුතාවත් පිළිබඳ හැඳින්වීමක්.
සන්තවය: තණ්හා සන්තවය සහ මිත්ත සන්තවය
සන්තවය යනු එක්ව වාසය කිරීමයි. මෙහිදී තණ්හාව නිසා ඇති වන බැඳීම (තණ්හා සන්තව) සහ මෛත්රිය පදනම් කරගත් බැඳීම (මිත්ත සන්තව) අතර වෙනස පැහැදිලි කෙරේ.
අපෙක්ඛා: ලෝභයේ අපේක්ෂා සහගත ස්වභාවය
ලෝභය නිසා ඇති වන බලාපොරොත්තු සහ ප්රාර්ථනා අපෙක්ඛා නමින් හඳුන්වන ආකාරය.
පටිබන්ධු: තණ්හාව ඥාතියෙකු ලෙස බැඳී සිටීම
තණ්හාව සත්වයා සමඟ නිරන්තරයෙන් බැඳී සිටින ඥාතියෙකු (පටිබන්ධු) ලෙස ක්රියා කරන ආකාරය සහ අනෙකුත් ඥාති සබඳතා පවා තණ්හාව මත පදනම් වන බව.
ආසා: අතෘප්තිකර ලෙස අරමුණු අනුභව කිරීම
ආසාව යනු අරමුණු අතෘප්තිකර ලෙස අනුභව කිරීමයි. කොතරම් අරමුණු ලැබුණත් තෘප්තියක් ඇති නොවන ලෝභයේ ස්වභාවය මෙහිදී විග්රහ කෙරේ.
මාගන්දිය සූත්රය සහ කුෂ්ඨ රෝගියාගේ උපමාව
මාගන්දිය බමුණා සමඟ කළ සාකච්ඡාව සහ කුෂ්ඨ රෝගියෙකු තුවාල කසමින් ගින්නෙන් තැපීමෙන් ලබන තාවකාලික සහනය කාම ආස්වාදයට සමාන කරන ආකාරය.
ආසා අට: රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, පොට්ඨබ්බ, ලාභ, ධන, පුත්ත සහ ජීවිත ආසාවන්
රූප, ශබ්ද, ගන්ධ, රස, ස්පර්ශ යන පංච කාමයන්ට අමතරව ලාභ, ධන, පුත්ත (දරුවන්) සහ ජීවිතය කෙරෙහි ඇති වන ආසාවන් පිළිබඳ විස්තරය.
අභිජප්පා සහ ලෝලුප්ප: ලෝභයේ ප්රකාශන ස්වභාවය
ලෝභය නිසා තමන් සතු දේ පිළිබඳව ඇති වන මමත්වය සහ එය වචනයෙන් ප්රකාශ කරන ආකාරය (අභිජප්පා) මෙන්ම අරමුණු කරා සිත ඇදී යන ස්වභාවය (ලෝලුප්ප).
Q&A: බුදුරජාණන් වහන්සේට 'ධම්ම රාජ' යන නාමය භාවිතා කිරීම පිළිබඳව
බුදුරජාණන් වහන්සේට 'ධම්ම රාජ' යන නාමය භාවිතා කිරීමේ ධර්මානුකූල පදනම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ නමට ඉදිරියෙන් ගමේ නම භාවිතා කිරීමේ සම්ප්රදාය
භික්ෂූන් වහන්සේලා හඳුනා ගැනීමේ පහසුව සඳහා ගමේ නම භාවිතා කිරීමේ සම්ප්රදාය සහ එහි ඉතිහාසය.
Q&A: පුත්තාසාව හෙවත් දරුවන් කෙරෙහි ඇති වන ආසාව
දරුවන් කෙරෙහි ඇති වන ආසාව (පුත්තාසාව) ස්වභාවිකව ඇති වන ආකාරය සහ එය සංසාර බැඳීමක් වන ආකාරය.
Q&A: රේවත සාමණේරයන් වහන්සේගේ පැවිදි වීම සහ ශික්ෂා පද පැනවීම
රේවත සාමණේරයන් වහන්සේ පැවිදි වූ ආකාරය සහ පැවිදි වීමේදී දෙමාපියන්ගේ අවසරය අනිවාර්ය කරමින් ශික්ෂා පද පැනවූ අවස්ථාව.
Q&A: ගෞතම බුද්ධ ශාසනය තුළ වෙනත් බෝධිසත්වවරුන් විවරණ ලැබීම පිළිබඳව
ගෞතම බුද්ධ ශාසනය තුළ මෛත්රී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ වැනි වෙනත් බෝධිසත්වවරුන් විවරණ ලැබූ අවස්ථා පිළිබඳව.
Q&A: රූප කාණ්ඩයේ වර්ණ, ගන්ධ, රස ආදියේ වෙනස්කම් ඇති වන ආකාරය
මහා භූත රූපයන්ගේ සංයුතියේ වෙනස්කම් අනුව වර්ණ, ගන්ධ සහ රසයන්හි විවිධත්වයක් ඇති වන ආකාරය.
අවසානය සහ පුණ්යානුමෝදනාව
සාකච්ඡාව අවසන් කරමින් සිදු කරන පුණ්යානුමෝදනාව.