ධ්යාන ප්රත්යය සහ සත්පුරුෂ ඇසුරේ අනුසස්
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
මෙම දේශනය මගින් පට්ඨාන ප්රකරණයේ එන ධ්යාන ප්රත්යය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. දේශනය ආරම්භයේදී සංයුත්ත නිකායේ සබ්බි සූත්රය ඇසුරින් සත්පුරුෂ ඇසුරේ ඇති වැදගත්කම සහ ඉන් ලැබෙන ප්රතිලාභ පිළිබඳව ගාථා හතක් මගින් පැහැදිලි කරනු ලබයි.
දේශනයේ ප්රධාන කරුණු:
- ධ්යාන යන්නෙහි අර්ථය (උපනිජ්ඣායනට්ඨේන ධ්යානං) සහ අරමුණක් කරා සිත මෙහෙයවන ආකාරය.
- විතක්ක, විචාර, පීති, වේදනා, ඒකග්ගතා යන ධ්යානාංග පහ පිළිබඳ විග්රහය.
- අභිධර්මාර්ථ සංග්රහයට අනුව සත්ත ධ්යානාංග (සෝමනස්ස, දෝමනස්ස, උපේක්ඛා ඇතුළුව) හඳුන්වා දීම.
- ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත්වල ධ්යානාංග නොයෙදීමට හේතු සහ එහි ඇති වේදනා, ඒකග්ගතා යන ධර්මයන්හි දුර්වලතාවය.
- ධ්යාන ප්රත්යයේ ප්රත්ය ධර්ම, ප්රත්යයොප්පන්න ධර්ම සහ ප්රත්යනීක ධර්මයන්ගේ බෙදා දැක්වීම.
- කුසල, අකුසල සහ අබ්යාකත යන ධර්මයන්හි ධ්යාන ප්රත්යය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පඤ්හා වාරය ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
- එදිනෙදා ජීවිතයේදී පට්ඨාන සජ්ඣායනය වැනි ක්රියාවලදී ධ්යාන ප්රත්යය උපකාරී වන ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය සහ නමස්කාරය - දේශනය ආරම්භ කරමින් සිදුකරන නමස්කාරය සහ පට්ඨාන ගාථා සජ්ඣායනය.
සත්පුරුෂ ඇසුරේ අනුසස් (සබ්බි සූත්රය ඇසුරින්) - සංයුත්ත නිකායේ සබ්බි සූත්රයේ එන ගාථා හතක් ඇසුරින් සත්පුරුෂ ඇසුර නිසා ලැබෙන මෙලොව සහ පරලොව ප්රතිලාභ පිළිබඳ විග්රහය.
ධ්යාන ප්රත්යය හැඳින්වීම සහ අර්ථ දැක්වීම - ධ්යාන යන්නෙහි අර්ථය 'උපනිජ්ඣායන' හෙවත් අරමුණ මැනවින් ග්රහණය කර ගැනීම බව පැහැදිලි කිරීම.
ධ්යානාංග පහ සහ ඒවායේ ස්වභාවය - විතක්ක, විචාර, පීති, වේදනා, ඒකග්ගතා යන ධ්යානාංග පහ පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.
සත්ත ධ්යානාංග පිළිබඳ විග්රහය - අභිධර්මාර්ථ සංග්රහයේ දැක්වෙන සත්ත ධ්යානාංග සහ වේදනාව සෝමනස්ස, දෝමනස්ස, උපේක්ඛා ලෙස බෙදෙන ආකාරය.
ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත්වල ධ්යානාංග නොයෙදීම - ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත්වල වේදනා සහ ඒකග්ගතා තිබුණද ඒවා ධ්යාන කෘත්යය සිදු නොකරන බැවින් ධ්යාන ප්රත්යයට ඇතුළත් නොවන බව පැහැදිලි කිරීම.
ධ්යානාංගවල ලක්ෂණ - විතක්ක, විචාර, පීති, වේදනා සහ ඒකග්ගතා යන ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ ඒවා අරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය.
ධ්යාන ප්රත්යයේ ප්රත්ය, ප්රත්යයොප්පන්න සහ ප්රත්යනීක ධර්ම - ධ්යාන ප්රත්යයට අදාළ ප්රත්ය ධර්ම, ප්රත්යයොප්පන්න ධර්ම සහ ප්රත්යනීක ධර්මයන්ගේ පරමාර්ථ ධර්ම විග්රහය.
එදිනෙදා ජීවිතයේ ධ්යාන ප්රත්යය ක්රියාත්මක වන ආකාරය - පට්ඨාන සජ්ඣායනය වැනි කුසල ක්රියාවලදී ධ්යානාංග සිත අරමුණෙහි පිහිටුවීමට උපකාරී වන ආකාරය උදාහරණ සහිතව පැහැදිලි කිරීම.
පඤ්හා වාරය: කුසල, අකුසල සහ අබ්යාකත ධර්මයන්හි ධ්යාන ප්රත්යය - කුසලත්තික පඤ්හා වාරයට අනුව ධ්යාන ප්රත්යය බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ වගු ඇසුරින් සිදුකරන විග්රහය.
පඤ්හා වාර විභංග පාළිය සහ එහි අර්ථය - ධ්යාන ප්රත්යයට අදාළ පඤ්හා වාර විභංග පාළිය සහ එහි අර්ථය විස්තර කිරීම.
ධ්යාන ප්රත්යය පිළිබඳ අවසාන සමාලෝචනය - ධ්යාන ප්රත්යය සිත අරමුණෙහි මැනවින් පිහිටුවීමට උපකාරී වන ආකාරය පිළිබඳ අවසාන සාරාංශය.
Q&A: සෝමනස්ස සහගත ඥාන සම්ප්රයුක්ත සිතක ධ්යානාංග යෙදීම - සෝමනස්ස සහගත ඥාන සම්ප්රයුක්ත සිතක විතක්කය විතක්කයටම ප්රත්ය වේද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: අර්ථය නොදැන පට්ඨානය සජ්ඣායනා කිරීමේදී ඥාන සම්ප්රයුක්ත වේද? - පට්ඨාන ධර්මයේ අර්ථය නොදැන වුවද එය කුසල ක්රියාවක් බව දැනගෙන සිදුකිරීම ඥාන සම්ප්රයුක්ත වන ආකාරය.
Q&A: දෝමනස්ස සහගත සිත්වල ප්රීති චෛතසිකය නොයෙදීම - දෝමනස්ස සහගත සහ උපේක්ඛා සහගත සිත්වල ප්රීති චෛතසිකය නොයෙදෙන බැවින් ධ්යානාංග වෙන්කර ගන්නා ආකාරය.
Q&A: ප්රවෘත්ති අවස්ථාවේ ප්රවෘත්ති කර්මජ රූප ධ්යාන ප්රත්යයට නොගැනීම - ප්රවෘත්ති අවස්ථාවේ කර්මජ රූපවලට සිතේ සෘජු බලපෑමක් නොමැති බැවින් ඒවා ධ්යාන ප්රත්යයට නොගන්නා ආකාරය.
Q&A: ද්විපංච විඤ්ඤාණ ප්රත්යනීක ධර්මවලට ඇතුළත් කිරීම - ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත් ධ්යාන ප්රත්යයේ ප්රත්යනීක ධර්ම ගණයට ඇතුළත් විය යුතු බව තහවුරු කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
21 | සූවිසි ප්රත්යය | අභිධර්ම සම්භාෂණය | පූජ්ය දෙනියායේ උපසම ස්වාමීන්වහන්සේ | IIT
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය සහ නමස්කාරය
දේශනය ආරම්භ කරමින් සිදුකරන නමස්කාරය සහ පට්ඨාන ගාථා සජ්ඣායනය.
සත්පුරුෂ ඇසුරේ අනුසස් (සබ්බි සූත්රය ඇසුරින්)
සංයුත්ත නිකායේ සබ්බි සූත්රයේ එන ගාථා හතක් ඇසුරින් සත්පුරුෂ ඇසුර නිසා ලැබෙන මෙලොව සහ පරලොව ප්රතිලාභ පිළිබඳ විග්රහය.
ධ්යාන ප්රත්යය හැඳින්වීම සහ අර්ථ දැක්වීම
ධ්යාන යන්නෙහි අර්ථය 'උපනිජ්ඣායන' හෙවත් අරමුණ මැනවින් ග්රහණය කර ගැනීම බව පැහැදිලි කිරීම.
ධ්යානාංග පහ සහ ඒවායේ ස්වභාවය
විතක්ක, විචාර, පීති, වේදනා, ඒකග්ගතා යන ධ්යානාංග පහ පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.
සත්ත ධ්යානාංග පිළිබඳ විග්රහය
අභිධර්මාර්ථ සංග්රහයේ දැක්වෙන සත්ත ධ්යානාංග සහ වේදනාව සෝමනස්ස, දෝමනස්ස, උපේක්ඛා ලෙස බෙදෙන ආකාරය.
ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත්වල ධ්යානාංග නොයෙදීම
ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත්වල වේදනා සහ ඒකග්ගතා තිබුණද ඒවා ධ්යාන කෘත්යය සිදු නොකරන බැවින් ධ්යාන ප්රත්යයට ඇතුළත් නොවන බව පැහැදිලි කිරීම.
ධ්යානාංගවල ලක්ෂණ
විතක්ක, විචාර, පීති, වේදනා සහ ඒකග්ගතා යන ධර්මයන්ගේ ලක්ෂණ සහ ඒවා අරමුණ සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය.
ධ්යාන ප්රත්යයේ ප්රත්ය, ප්රත්යයොප්පන්න සහ ප්රත්යනීක ධර්ම
ධ්යාන ප්රත්යයට අදාළ ප්රත්ය ධර්ම, ප්රත්යයොප්පන්න ධර්ම සහ ප්රත්යනීක ධර්මයන්ගේ පරමාර්ථ ධර්ම විග්රහය.
එදිනෙදා ජීවිතයේ ධ්යාන ප්රත්යය ක්රියාත්මක වන ආකාරය
පට්ඨාන සජ්ඣායනය වැනි කුසල ක්රියාවලදී ධ්යානාංග සිත අරමුණෙහි පිහිටුවීමට උපකාරී වන ආකාරය උදාහරණ සහිතව පැහැදිලි කිරීම.
පඤ්හා වාරය: කුසල, අකුසල සහ අබ්යාකත ධර්මයන්හි ධ්යාන ප්රත්යය
කුසලත්තික පඤ්හා වාරයට අනුව ධ්යාන ප්රත්යය බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ වගු ඇසුරින් සිදුකරන විග්රහය.
පඤ්හා වාර විභංග පාළිය සහ එහි අර්ථය
ධ්යාන ප්රත්යයට අදාළ පඤ්හා වාර විභංග පාළිය සහ එහි අර්ථය විස්තර කිරීම.
ධ්යාන ප්රත්යය පිළිබඳ අවසාන සමාලෝචනය
ධ්යාන ප්රත්යය සිත අරමුණෙහි මැනවින් පිහිටුවීමට උපකාරී වන ආකාරය පිළිබඳ අවසාන සාරාංශය.
Q&A: සෝමනස්ස සහගත ඥාන සම්ප්රයුක්ත සිතක ධ්යානාංග යෙදීම
සෝමනස්ස සහගත ඥාන සම්ප්රයුක්ත සිතක විතක්කය විතක්කයටම ප්රත්ය වේද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
Q&A: අර්ථය නොදැන පට්ඨානය සජ්ඣායනා කිරීමේදී ඥාන සම්ප්රයුක්ත වේද?
පට්ඨාන ධර්මයේ අර්ථය නොදැන වුවද එය කුසල ක්රියාවක් බව දැනගෙන සිදුකිරීම ඥාන සම්ප්රයුක්ත වන ආකාරය.
Q&A: දෝමනස්ස සහගත සිත්වල ප්රීති චෛතසිකය නොයෙදීම
දෝමනස්ස සහගත සහ උපේක්ඛා සහගත සිත්වල ප්රීති චෛතසිකය නොයෙදෙන බැවින් ධ්යානාංග වෙන්කර ගන්නා ආකාරය.
Q&A: ප්රවෘත්ති අවස්ථාවේ ප්රවෘත්ති කර්මජ රූප ධ්යාන ප්රත්යයට නොගැනීම
ප්රවෘත්ති අවස්ථාවේ කර්මජ රූපවලට සිතේ සෘජු බලපෑමක් නොමැති බැවින් ඒවා ධ්යාන ප්රත්යයට නොගන්නා ආකාරය.
Q&A: ද්විපංච විඤ්ඤාණ ප්රත්යනීක ධර්මවලට ඇතුළත් කිරීම
ද්විපංච විඤ්ඤාණ සිත් ධ්යාන ප්රත්යයේ ප්රත්යනීක ධර්ම ගණයට ඇතුළත් විය යුතු බව තහවුරු කිරීම.