අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ තේරවාදී විග්රහය
වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero)දේශනාවේ වීඩියෝව Watch Video
දේශනාවේ විස්තරය Episode Summary
මෙම දේශනය මගින් තේරවාදී බුදුදහමට අනුව අවකාශය (අජටාකාශය) සහ කාලය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:
- අවකාශය යනු කුමක්ද සහ එය පරමත්ථ ධර්මයක් හෝ අසංඛත ධර්මයක් නොවන්නේ ඇයිද යන්න.
- කාලය යනු සැබෑවටම පවතින ධර්මයක් නොව සිතේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම (චිත්තක්ෂණ) මත පදනම්ව මනස විසින් ගොඩනගා ගන්නා ප්රඥප්තියක් බව.
- අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදය සහ කාල ප්රසාරණය (Time Dilation) වැනි විද්යාත්මක සංකල්ප බෞද්ධ මනෝවිද්යාව සමඟ සැසඳීම.
- මනුෂ්ය ලෝකයේ සහ දිව්ය ලෝකවල කාලය ගෙවී යන වේගය සහ රූප දිරාපත්වීමේ වේගය අතර පවතින වෙනස.
- කාල තරණය (Time Travel) පිළිබඳ පවතින බාධාවන් සහ සර්වාස්තිවාදීන්ගේ 'ත්රිකාලය' පිළිබඳ මතය තේරවාදී දෘෂ්ටිකෝණයෙන් විග්රහ කිරීම.
- දේශනය අවසානයේ දිව්ය ලෝකයේ කාලය, විශ්ව විද්යාව ඉගෙනීමේ වැදගත්කම සහ බුදුදහමේ සඳහන් වන විවිධ ලිංගිකත්වයන් පිළිබඳව ඉදිරිපත් වූ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු සැපයීම.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
ආරම්භය
හැඳින්වීම සහ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ පුනරීක්ෂණය - දේශනයේ ආරම්භය සහ මීට පෙර සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
පරමත්ථ ධර්ම සටහන පැහැදිලි කිරීම - පරමත්ථ ධර්ම, ප්රඥප්ති සහ අනෙකුත් ස්වභාවයන් ඇතුළත් සම්පූර්ණ සටහනක් පුවරුවේ ඇඳ පැහැදිලි කරයි.
අජටාකාශය (අවකාශය) පිළිබඳ හැඳින්වීම - අවකාශය යනු කුමක්ද සහ පරමත්ථ ධර්මයන් පැවතීමට අවකාශය අවශ්ය වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
අවකාශය පරමත්ථ හෝ අසංඛත ධර්මයක් නොවන්නේ ඇයි? - අවකාශය ඇතිවීමක් හෝ නැතිවීමක් නොමැති වුවද, එය නිවන මෙන් දුකෙන් මිදීමට උපකාරී නොවන බැවින් අසංඛත ධර්මයක් ලෙස නොසලකන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
කාලය පිළිබඳ තේරවාදී විග්රහය - කාලය යනු පරමත්ථ ධර්මයක් නොව මනස විසින් නිර්මාණය කරගන්නා ප්රඥප්තියක් (කාල ප්රඥප්තිය) බව හඳුන්වා දෙයි.
සිතේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම මත කාලය නිර්මාණය වන ආකාරය - චිත්තක්ෂණවල ඇතිවීම සහ නැතිවීම නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් මනස විසින් කාලය පිළිබඳ සංකල්පය ගොඩනගා ගන්නා ආකාරය රූප සටහන් ඇසුරින් විග්රහ කරයි.
කාලය සිතට වඩා මූලික ධර්මයක්ද? - කාලය මැනීමට සිත උපකාරී වුවද, කාලය යනු සිතට වඩා මූලික වූ යථාර්ථයක් නොවන බව තර්කානුකූලව පෙන්වා දෙයි.
අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ විවිධ දර්ශනවාදී මත - බටහිර දර්ශනය සහ විද්යාව තුළ අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ පවතින විවිධ මතවාද තේරවාදී මතය සමඟ සසඳයි.
වර්තමාන මොහොත සහ දිරාපත්වීම සමඟ කාලයේ සම්බන්ධය - වර්තමාන මොහොත (Nowness) සහ රූපවල දිරාපත්වීම (Decaying) කාලය සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
විවිධ ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය වෙනස් වීම - මනුෂ්ය ලෝකයේ සහ දිව්ය ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය සාපේක්ෂව වෙනස් වන ආකාරය උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දෙයි.
සාපේක්ෂතාවාදය, කාල ප්රසාරණය සහ විඥානය - අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදයට අනුව කාලය වෙනස් වීම සහ එය චිත්තක්ෂණවල වේගය සමඟ පවතින සම්බන්ධය පිළිබඳව විමසා බලයි.
දිව්ය ලෝකයේ දිනක් සහ මනුෂ්ය ලෝකයේ වසර අතර සම්බන්ධය - දිව්ය ලෝකයේ එක් දිනක් මනුෂ්ය ලෝකයේ වසර ගණනාවකට සමාන වන ආකාරය ගණිතමය සූත්ර ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.
කාල තරණය (Time Travel) පිළිබඳ තේරවාදී දෘෂ්ටිකෝණය - අතීතයට හෝ අනාගතයට ගමන් කිරීමේ පවතින ප්රායෝගික සහ දාර්ශනික බාධාවන් චිත්තක්ෂණවාදයට අනුව විග්රහ කරයි.
සර්වාස්තිවාදී මතය සහ තේරවාදී විග්රහය - අතීත, වර්තමාන සහ අනාගත යන කාල තුනම පවතින බව පවසන සර්වාස්තිවාදී මතය සහ එය තේරවාදී බුදුදහම ප්රතික්ෂේප කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
දේශනයේ සාරාංශය - අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳව දේශනයේදී සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු නැවත සාරාංශගත කරයි.
Q&A: දිව්ය ලෝකයේ එක් දිනක් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? - දිව්ය ලෝකයේ දිනක් මැනීම සඳහා යොදාගන්නා පදනම පිළිබඳව විමසූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු සපයයි.
Q&A: විශ්ව විද්යාව (Cosmology) ඉගෙනීම බෞද්ධයෙකුට වැදගත් වන්නේ කෙසේද? - විශ්වයේ විශාලත්වය සහ විවිධත්වය අවබෝධ කර ගැනීම සංවේගය සහ වීර්යය ඇති කර ගැනීමට උපකාරී වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
Q&A: බුදුදහමේ සඳහන් වන විවිධ ලිංගිකත්වයන් සහ ස්ත්රී පුරුෂ භාවයන් මොනවාද? - පුරුෂ, ස්ත්රී, නපුංසක, උභතෝබ්යංජනක සහ පණ්ඩක යන විවිධ ලිංගික ස්වභාවයන් පිළිබඳව විනය පිටකයේ සහ අභිධර්මයේ එන විග්රහයන් ඉදිරිපත් කරයි.
අවසානය සහ පුණ්යානුමෝදනාව - දේශනය අවසන් කර පින් අනුමෝදන් කිරීම සිදු කරයි.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
025 Fundamentals of Theravada Buddhism 2021 Course 2021 07 04
දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා Chapters
ආරම්භය
හැඳින්වීම සහ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ පුනරීක්ෂණය
දේශනයේ ආරම්භය සහ මීට පෙර සාකච්ඡා කළ පරමත්ථ ධර්ම පිළිබඳ කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
පරමත්ථ ධර්ම සටහන පැහැදිලි කිරීම
පරමත්ථ ධර්ම, ප්රඥප්ති සහ අනෙකුත් ස්වභාවයන් ඇතුළත් සම්පූර්ණ සටහනක් පුවරුවේ ඇඳ පැහැදිලි කරයි.
අජටාකාශය (අවකාශය) පිළිබඳ හැඳින්වීම
අවකාශය යනු කුමක්ද සහ පරමත්ථ ධර්මයන් පැවතීමට අවකාශය අවශ්ය වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
අවකාශය පරමත්ථ හෝ අසංඛත ධර්මයක් නොවන්නේ ඇයි?
අවකාශය ඇතිවීමක් හෝ නැතිවීමක් නොමැති වුවද, එය නිවන මෙන් දුකෙන් මිදීමට උපකාරී නොවන බැවින් අසංඛත ධර්මයක් ලෙස නොසලකන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
කාලය පිළිබඳ තේරවාදී විග්රහය
කාලය යනු පරමත්ථ ධර්මයක් නොව මනස විසින් නිර්මාණය කරගන්නා ප්රඥප්තියක් (කාල ප්රඥප්තිය) බව හඳුන්වා දෙයි.
සිතේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම මත කාලය නිර්මාණය වන ආකාරය
චිත්තක්ෂණවල ඇතිවීම සහ නැතිවීම නිරීක්ෂණය කිරීමෙන් මනස විසින් කාලය පිළිබඳ සංකල්පය ගොඩනගා ගන්නා ආකාරය රූප සටහන් ඇසුරින් විග්රහ කරයි.
කාලය සිතට වඩා මූලික ධර්මයක්ද?
කාලය මැනීමට සිත උපකාරී වුවද, කාලය යනු සිතට වඩා මූලික වූ යථාර්ථයක් නොවන බව තර්කානුකූලව පෙන්වා දෙයි.
අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ විවිධ දර්ශනවාදී මත
බටහිර දර්ශනය සහ විද්යාව තුළ අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳ පවතින විවිධ මතවාද තේරවාදී මතය සමඟ සසඳයි.
වර්තමාන මොහොත සහ දිරාපත්වීම සමඟ කාලයේ සම්බන්ධය
වර්තමාන මොහොත (Nowness) සහ රූපවල දිරාපත්වීම (Decaying) කාලය සමඟ සම්බන්ධ වන ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
විවිධ ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය වෙනස් වීම
මනුෂ්ය ලෝකයේ සහ දිව්ය ලෝකවල රූප දිරාපත්වීමේ වේගය සාපේක්ෂව වෙනස් වන ආකාරය උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දෙයි.
සාපේක්ෂතාවාදය, කාල ප්රසාරණය සහ විඥානය
අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදයට අනුව කාලය වෙනස් වීම සහ එය චිත්තක්ෂණවල වේගය සමඟ පවතින සම්බන්ධය පිළිබඳව විමසා බලයි.
දිව්ය ලෝකයේ දිනක් සහ මනුෂ්ය ලෝකයේ වසර අතර සම්බන්ධය
දිව්ය ලෝකයේ එක් දිනක් මනුෂ්ය ලෝකයේ වසර ගණනාවකට සමාන වන ආකාරය ගණිතමය සූත්ර ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.
කාල තරණය (Time Travel) පිළිබඳ තේරවාදී දෘෂ්ටිකෝණය
අතීතයට හෝ අනාගතයට ගමන් කිරීමේ පවතින ප්රායෝගික සහ දාර්ශනික බාධාවන් චිත්තක්ෂණවාදයට අනුව විග්රහ කරයි.
සර්වාස්තිවාදී මතය සහ තේරවාදී විග්රහය
අතීත, වර්තමාන සහ අනාගත යන කාල තුනම පවතින බව පවසන සර්වාස්තිවාදී මතය සහ එය තේරවාදී බුදුදහම ප්රතික්ෂේප කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
දේශනයේ සාරාංශය
අවකාශය සහ කාලය පිළිබඳව දේශනයේදී සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු නැවත සාරාංශගත කරයි.
Q&A: දිව්ය ලෝකයේ එක් දිනක් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද?
දිව්ය ලෝකයේ දිනක් මැනීම සඳහා යොදාගන්නා පදනම පිළිබඳව විමසූ ප්රශ්නයකට පිළිතුරු සපයයි.
Q&A: විශ්ව විද්යාව (Cosmology) ඉගෙනීම බෞද්ධයෙකුට වැදගත් වන්නේ කෙසේද?
විශ්වයේ විශාලත්වය සහ විවිධත්වය අවබෝධ කර ගැනීම සංවේගය සහ වීර්යය ඇති කර ගැනීමට උපකාරී වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
Q&A: බුදුදහමේ සඳහන් වන විවිධ ලිංගිකත්වයන් සහ ස්ත්රී පුරුෂ භාවයන් මොනවාද?
පුරුෂ, ස්ත්රී, නපුංසක, උභතෝබ්යංජනක සහ පණ්ඩක යන විවිධ ලිංගික ස්වභාවයන් පිළිබඳව විනය පිටකයේ සහ අභිධර්මයේ එන විග්රහයන් ඉදිරිපත් කරයි.
අවසානය සහ පුණ්යානුමෝදනාව
දේශනය අවසන් කර පින් අනුමෝදන් කිරීම සිදු කරයි.